Moet een airco op een aparte groep? De meterkast beslist mee

Zoek je op of een airco een eigen groep in de meterkast nodig heeft, dan kom je binnen drie zoekresultaten drie verschillende antwoorden tegen. De ene installateur schrijft dat een aparte groep verplicht is zodra je airco boven de 2000 watt komt. De volgende zegt doodleuk dat één airco prima op een bestaande groep kan. En een derde rekent voor dat een airco van 3,5 kilowatt ongeveer 2000 watt verbruikt, terwijl een vakgenoot voor precies dezelfde airco op zo'n 900 watt uitkomt. Geen wonder dat de meeste mensen met deze vraag uiteindelijk op een forum belanden.

Het antwoord is niet ingewikkeld, maar het hangt af van iets anders dan waar de meeste artikelen naar kijken. Niet het koelvermogen op de sticker bepaalt of je een aparte groep nodig hebt, maar wat het apparaat werkelijk aan stroom opneemt en wat er al op die groep hangt. Hieronder lees je hoe dat precies zit, waar die 2000 watt vandaan komt, en hoe je in vijf minuten zelf je groepenkast kunt beoordelen voordat er iemand langskomt.

Inhoudsopgave

1. Het korte antwoord
2. Wat een gewone groep in je meterkast aankan
3. Koelvermogen is iets anders dan stroomverbruik
4. Waar die grens van 2000 watt vandaan komt
5. Waarom een airco meer vraagt dan alleen zijn verbruik
6. Zo beoordeel je zelf je groepenkast
7. Wanneer je er vrijwel zeker een groep bij nodig hebt
8. Geen ruimte meer in de meterkast, en dan?
9. Wat bepaalt hoeveel werk een extra groep is
10. Wat er misgaat als je het overslaat
11. Veelgestelde vragen

Het korte antwoord

Voor de meeste losse split-airco's in een woonhuis is een aparte groep niet strikt verplicht, maar wel verstandig. Voor een multisplit met meerdere binnenunits, of voor een zwaarder toestel dat ook je huis moet verwarmen, kom je er in de praktijk bijna nooit onderuit.

Dat klinkt als een slap antwoord, maar het is het eerlijke antwoord. Het verschil zit hem niet in het merk of in het type airco. Het zit in twee dingen: hoeveel stroom jouw toestel werkelijk opneemt, en hoe vol de groep is waar hij aan gehangen wordt. Twee identieke airco's in twee identieke huizen kunnen dus tot een verschillend advies leiden, puur omdat in het ene huis de wasmachine al op diezelfde groep zit.

De rest van dit artikel gaat over hoe je die twee dingen voor jouw situatie invult.

Wat een gewone groep in je meterkast aankan

Een standaard eindgroep in een Nederlandse woning is beveiligd met een automaat van 16 ampère. Bij een netspanning van 230 volt komt dat neer op ongeveer 3680 watt die je er maximaal tegelijk uit mag trekken. Dat is het plafond van de hele groep, niet van één apparaat.

Daar zit meteen de denkfout die veel mensen maken. Ze rekenen uit dat hun airco ruim onder die 3680 watt blijft en concluderen dat het dus wel goed zit. Maar op zo'n groep hangen doorgaans nog vijf tot acht stopcontacten, en die zitten in dezelfde kamer of op dezelfde verdieping. Staat de stofzuiger aan terwijl de airco vol koelt en er iemand een föhn gebruikt, dan tik je die grens sneller aan dan je denkt.

Verder schrijft NEN 1010 voor dat alle groepen achter een aardlekschakelaar van 30 milliampère moeten zitten, en dat de installatie over minstens twee aardlekschakelaars verdeeld is. De oude regel dat er maximaal vier eindgroepen achter één aardlekschakelaar mochten, is in de versie van 2020 vervallen. Dat is relevant, want het betekent dat een installateur bij een uitbreiding tegenwoordig meer vrijheid heeft in hoe hij je kast indeelt.

Koelvermogen is iets anders dan stroomverbruik

Dit is het punt waar bijna alle artikelen over dit onderwerp de mist in gaan, en waar die tegenstrijdige getallen vandaan komen.

Als je airco wordt aangeduid als een toestel van 3,5 kilowatt, dan gaat dat over het koelvermogen : de hoeveelheid warmte die het apparaat per uur uit je kamer haalt. Dat is niet wat hij aan stroom uit het stopcontact trekt. Een warmtepomp, en dat is een split-airco in feite, verplaatst warmte in plaats van hem op te wekken. Daardoor levert hij een veelvoud van wat hij verbruikt.

In grove lijnen ziet dat er zo uit voor een moderne split-airco op vol vermogen:

• een toestel van 2,5 kilowatt koelvermogen neemt ruwweg 700 watt op
• een toestel van 3,5 kilowatt neemt ruwweg 900 watt op
• een toestel van 5 kilowatt neemt ruwweg 1400 watt op

Vergelijk dat eens met de bewering die je online tegenkomt dat een airco van 3,5 kilowatt zo'n 2000 watt verbruikt en daarom een eigen groep nodig heeft. Dat scheelt meer dan een factor twee. Het getal klopt niet omdat er koelvermogen en opgenomen vermogen door elkaar zijn gehaald.

Let wel op: dit zijn richtwaarden op vol vermogen. Wat jouw specifieke toestel opneemt, staat op het typeplaatje en in de handleiding, meestal als maximaal opgenomen vermogen of als maximale stroom in ampère. Dat getal is leidend, niet een vuistregel van internet.

Waar die grens van 2000 watt vandaan komt

De 2000 watt die overal opduikt, is geen verzinsel. Het is een praktijkregel die voortkomt uit NEN 1010, de norm voor elektrische installaties in Nederland: apparaten met een vermogen boven ongeveer 2000 watt hoor je op een eigen eindgroep aan te sluiten. Dat is de reden dat je oven, je wasmachine, je droger en je kookplaat allemaal hun eigen groep hebben.

Twee onafhankelijke elektrotechnische bronnen noemen die drempel op dezelfde manier. Wat we er eerlijk bij moeten zeggen: NEN 1010 zelf is geen openbaar document, dus we kunnen je niet naar een artikelnummer verwijzen dat je zelf kunt nalezen. De norm wordt bovendien uitgelegd via NPR 5310, en installateurs benadrukken zelf dat hun samenvattingen niet bindend zijn.

Wat betekent dat voor jouw airco? Leg die 2000 watt naast de getallen uit de vorige paragraaf en je ziet het meteen. Een enkele split-airco van 2,5 of 3,5 kilowatt zit daar met 700 tot 900 watt ruim onder. Die valt dus niet automatisch onder de regel voor zware verbruikers. Een multisplit met drie binnenunits, of een toestel dat je hele woonkamer moet verwarmen op een koude winterdag, komt er wel overheen.

Daar zit dus de verklaring voor die tegenstrijdige antwoorden online. Beide partijen hebben een beetje gelijk, ze hebben het alleen over verschillende toestellen.

Waarom een airco meer vraagt dan alleen zijn verbruik

Zelfs als je airco netjes onder de grens blijft, is er een reden om hem niet zomaar bij de rest te hangen.

Een airco is namelijk geen apparaat dat je vijf minuten aanzet. Hij draait uren achtereen, soms een hele zomerdag. Een groep die kortstondig zwaar belast wordt, is iets anders dan een groep die urenlang op driekwart van zijn capaciteit staat. Dat laatste is precies waar een groep het minst goed tegen kan.

Daar komt het aanslaan van de compressor bij. Oudere toestellen die alleen aan en uit kunnen, trekken op het moment van inschakelen een piek die fors hoger ligt dan hun normale verbruik. Moderne inverter-toestellen bouwen hun vermogen geleidelijk op en zijn in dat opzicht een stuk vriendelijker voor je installatie, maar helemaal weg is het effect niet.

En dan is er nog het praktische argument dat weinig mensen noemen: op een eigen groep kun je je airco los uitschakelen. Slaat de automaat van een gedeelde groep eruit, dan zit je met een airco die uitvalt en tegelijk met een halve verdieping zonder stroom. Bij een storing is dat lastig zoeken. Op een eigen groep weet je meteen waar je moet kijken.

Zo beoordeel je zelf je groepenkast

Voordat je iemand belt, kun je zelf al vrij ver komen. Je hoeft daarvoor niets los te schroeven en niets aan te raken achter de afdekplaat. Kijken en tellen is genoeg.

• Tel de lege plekken. Kijk of er in je groepenkast nog vrije modules zitten, de open ruimtes op de rail waar nog een automaat bij kan. Zijn die er, dan is uitbreiden meestal eenvoudig.
• Kijk hoeveel aardlekschakelaars je hebt. Die zijn breder dan de gewone automaten en hebben een testknopje. Eén enkele aardlekschakelaar voor de hele kast wijst op een oudere installatie.
• Lees af hoeveel ampère je hoofdaansluiting is. Dat staat op de hoofdzekering of op de meter, vaak 1 keer 25 of 1 keer 35 ampère. Bij een krappe aansluiting is de vraag niet alleen of er een groep bij kan, maar of je aansluiting het totaal aankan.
• Bedenk wat er al op de beoogde groep hangt. Loop de kamer door waar de binnenunit komt en tel wat daar structureel aanstaat.
• Maak een foto van de open kast. Klinkt simpel, maar dit scheelt bij het adviesgesprek zo een kwartier. Met die foto kunnen wij vaak al voor het huisbezoek zeggen waar je aan toe bent.

Twijfel je over wat je ziet, laat de kast dan dicht. Werk aan de groepenkast zelf is niets voor een zaterdagmiddag, en het is precies het onderdeel waar een fout niet zichtbaar is tot het misgaat.

Wanneer je er vrijwel zeker een groep bij nodig hebt

Er zijn situaties waarin het antwoord eigenlijk al vaststaat voordat we bij je binnen zijn:

• Een multisplit met twee of meer binnenunits. Alle binnenunits hangen aan één buitenunit, en die buitenunit doet het werk. Het opgenomen vermogen telt op en komt al snel boven de grens uit.
• Een toestel dat je hoofdverwarming wordt. Verwarmen vraagt op koude dagen meer van een airco dan koelen op warme dagen. Ga je hiermee je gasverbruik vervangen, reken dan op de zwaarste belasting, niet op de gemiddelde.
• Een groep die nu al zwaar belast is. Denk aan een keuken waar meerdere apparaten op één groep zitten, of een oudere woning met weinig groepen.
• Een installatie in een woning van voor de jaren tachtig. Daar zit vaak nog een kast met een beperkt aantal groepen en soms zonder aardlekbeveiliging op alles.

Bij een airco laten installeren nemen we dit standaard mee in het advies vooraf. Dat voorkomt de vervelende situatie dat de monteur op de dag zelf tot de conclusie komt dat de meterkast eerst aangepast moet worden.

Geen ruimte meer in de meterkast, en dan?

Een volle groepenkast is geen eindstation. Er zijn een paar routes, en welke past hangt af van wat je nu hebt.

De eenvoudigste is een kast die nog vrije modules heeft: dan wordt er simpelweg een automaat bijgeplaatst en een kabel getrokken naar de plek van de units. Zit de kast fysiek vol maar is hij verder in orde, dan kan er in sommige gevallen een tweede, kleinere kast naast geplaatst worden die op dezelfde hoofdaansluiting wordt aangesloten.

Is de kast echt oud, dan is vervangen vaak verstandiger dan uitbreiden. Je gaat dan van een verouderde installatie naar een kast die aan de huidige eisen voldoet, met aardlekbeveiliging op alle groepen. Dat is meer werk, maar je lost er meteen een hoop andere dingen mee op, en het is iets wat je maar één keer per twintig jaar doet.

Belangrijk om te weten: werk in de groepenkast is elektrotechnisch werk. Wij kijken bij het advies mee wat er nodig is en stemmen dat af, zodat de elektrische voorbereiding en de airco-installatie op elkaar aansluiten in plaats van dat je twee partijen achter elkaar aan moet bellen.

Wat bepaalt hoeveel werk een extra groep is

We noemen bewust geen bedragen, omdat het per woning te veel verschilt om er een zinnig getal op te plakken. Wat het werk bepaalt, kunnen we wel eerlijk op een rij zetten:

• De afstand van meterkast naar binnenunit. Dit is verreweg de grootste factor. Een meterkast in de gang met de airco in de woonkamer ernaast is iets heel anders dan een kast in de kelder met een unit op zolder.
• De route van de kabel. Kan de leiding weggewerkt worden in bestaande buizen of langs een kruipruimte, of moet er gehakt en gefreesd worden in afgewerkte muren?
• De staat van de bestaande kast. Uitbreiden is minder werk dan vervangen.
• Of de hoofdaansluiting toereikend is. Moet je aansluiting verzwaard worden, dan komt de netbeheerder erbij kijken en loopt de doorlooptijd op.
• Of het los of gecombineerd gebeurt. In één werkgang met de airco-installatie is efficiënter dan twee losse bezoeken.

In ons artikel over wat een airco kost gaan we dieper in op de factoren die de totale investering bepalen, waarvan dit er dus één is.

Wat er misgaat als je het overslaat

Een airco op een te zwaar belaste groep gaat niet meteen stuk. Het gaat geleidelijk mis, en dat maakt het lastig te herkennen.

Het eerste wat je merkt is dat de automaat er af en toe uitvliegt, meestal op het warmste moment van de dag, want dan draait de airco het hardst en staat er thuis ook het meeste aan. Vaak wordt dat afgedaan als toeval. Vervolgens gaat de airco zichzelf uitschakelen of herstarten, wat op een storing in het toestel lijkt terwijl het probleem in de meterkast zit. We komen regelmatig bij mensen die denken dat hun airco steeds afslaat door een defect, terwijl de groep gewoon overbelast raakt.

Op de langere termijn is er het risico van warmteontwikkeling in bedrading en aansluitingen die structureel op hun grens werken. Dat is precies waarom die regel voor zware verbruikers bestaat, en waarom een installateur er niet luchtig over doet.

De diagnose is gelukkig eenvoudig als je weet waar je moet kijken. Valt de automaat eruit terwijl de airco draait, en niet op andere momenten, dan heb je je antwoord al zo goed als gevonden.

Veelgestelde vragen

Is een aparte groep voor een airco wettelijk verplicht?

Er is geen wet die specifiek over airco's gaat. Wel geldt via NEN 1010 de regel dat apparaten boven ongeveer 2000 watt op een eigen eindgroep horen. Een enkele split-airco van 2,5 of 3,5 kilowatt koelvermogen blijft daar met zijn opgenomen vermogen meestal onder. Een multisplit of een zwaar toestel komt er wel boven, en dan is een eigen groep het uitgangspunt.

Op hoeveel ampère wordt een airco afgezekerd?

Voor de meeste losse split-airco's in een woning is een automaat van 16 ampère met een kabel van 2,5 vierkante millimeter gebruikelijk. Bij een multisplit of een zwaarder toestel kan een dikkere kabel en een hogere zekeringwaarde nodig zijn. Wat voor jouw toestel geldt, staat in de installatiehandleiding van de fabrikant, en dat voorschrift is leidend.

Kan een airco gewoon op een stopcontact?

Bij een deel van de split-systemen wordt de binnenunit op een geaard stopcontact aangesloten. Dat betekent alleen niet dat elk stopcontact geschikt is: het gaat om de groep waar dat stopcontact aan hangt en om wat daar verder op zit. Bij zwaardere toestellen wordt er vast aangesloten in plaats van via een stekker.

Heb je krachtstroom nodig voor een airco?

Voor airco's in een gewone woning vrijwel nooit. Die draaien op 230 volt. Krachtstroom komt in beeld bij grotere systemen, doorgaans in bedrijfspanden of bij installaties met veel binnenunits. Voor een woonhuis is dat zelden aan de orde.

Heeft elke binnenunit van een multisplit een eigen groep nodig?

Nee. Bij een multisplit hangen alle binnenunits aan één buitenunit, en die buitenunit is het apparaat dat de stroom vraagt. Je hebt dus niet drie groepen nodig voor drie units, maar wel één groep die het totale opgenomen vermogen van de buitenunit aankan.

Mag ik zelf een groep bijplaatsen?

Technisch is het niet verboden om aan je eigen installatie te werken, maar het is wel het soort werk waarbij een fout zich pas jaren later laat zien. Bovendien kan een ondeugdelijke aanpassing gevolgen hebben voor je verzekering en voor de garantie op je airco. Wij raden aan dit door een vakman te laten doen, al is het maar omdat het één keer goed doen minder tijd kost dan het twee keer doen.

Persoonlijk advies

Wil je weten of jouw meterkast klaar is voor een airco? Wij kijken daar bij het adviesgesprek standaard naar, nog voordat er iets besteld wordt. Zo weet je van tevoren waar je aan toe bent en kom je niet op de installatiedag voor verrassingen te staan. Ook als je airco er al hangt en de automaat er af en toe uitvliegt, kijken we graag mee.

Coolutions installeert en onderhoudt airco's voor particulieren in Bergschenhoek, Berkel en Rodenrijs, Bleiswijk, Zoetermeer en de rest van de regio. Neem vrijblijvend contact op of bel 06-21 29 03 58.

Bronnen

• Een eindgroep is maximaal 16 ampère, ongeveer 3680 watt. Bron: Elektragids, samenvatting NEN 1010 (niet-bindende uitleg).
• Apparaten boven ongeveer 2000 watt horen op een eigen eindgroep. Bron: Elektragids en Hemmink, beide als uitleg van NEN 1010 (norm zelf niet openbaar).
• Alle groepen achter een aardlekschakelaar van 30 mA, minimaal twee aardlekschakelaars per installatie; de limiet van vier eindgroepen per aardlekschakelaar is vervallen in NEN 1010:2020. Bron: Hemmink, NEN 1010 in de woningbouw.
• Opgenomen vermogen van split-airco's: circa 700 watt bij 2,5 kW, 900 watt bij 3,5 kW en 1400 watt bij 5 kW koelvermogen. Bron: Koelblok kennisbank.
• Gebruikelijke uitvoering bij een losse split-airco: 2,5 mm² kabel met een automaat van 16 ampère; bij multisplit zwaarder. Bron: Installab kennisbank.