Airco-onderhoudscontract: heb je dat echt nodig?

Je airco hangt er een paar jaar. Hij koelt nog, hij maakt geen rare geluiden, en dan valt er een mailtje of een belletje binnen: wil je een onderhoudscontract? Op dat moment weet bijna niemand wat het juiste antwoord is. De ene installateur zegt dat onderhoud verplicht is, de andere dat het bij een kleine airco nergens voor nodig is, en op forums lopen de meningen net zo hard uiteen.

Wij hangen en onderhouden airco's in en rond Bergschenhoek en krijgen die vraag elke week. Daarom hieronder het eerlijke antwoord: wanneer een contract je echt iets oplevert, wanneer een losse beurt genoeg is, en welke regel bijna overal verkeerd wordt uitgelegd.

Inhoudsopgave

1. Wat is een airco-onderhoudscontract eigenlijk
2. Is onderhoud aan je airco wettelijk verplicht
3. Waarom de garantie de echte reden is
4. Wat er in een onderhoudsbeurt zit
5. Wat een onderhoudscontract meestal niet dekt
6. Contract of losse beurt per keer
7. Hoe vaak is onderhoud echt nodig
8. Wat je zelf kunt doen tussen de beurten
9. Wat er gebeurt als je onderhoud overslaat
10. Waar je op let in de voorwaarden
11. Onderhoud aan een airco die ook verwarmt
12. Veelgestelde vragen
13. Persoonlijk advies

Wat is een airco-onderhoudscontract eigenlijk

Een onderhoudscontract is een afspraak waarin je vastlegt dat je installatie met een vaste regelmaat wordt nagekeken en gereinigd. Je betaalt per jaar of per maand, en in ruil daarvoor wordt het onderhoud ingepland zonder dat je er zelf aan hoeft te denken. Bij de meeste bedrijven zit er daarnaast iets van voorrang bij storingen in, en soms lagere of vervallen voorrijkosten.

Het woord contract klinkt zwaarder dan het is. In de praktijk gaat het om drie dingen die worden afgesproken: hoe vaak er iemand komt, wat die persoon dan doet, en wat je betaalt als er iets defect blijkt. Dat laatste is het punt waar de meeste misverstanden ontstaan, want een onderhoudscontract is geen verzekering. Daarover verderop meer.

Er bestaat ook een tussenvorm die weinig wordt genoemd: een losse onderhoudsbeurt die je zelf inplant wanneer het je uitkomt. Geen maandbedrag, geen looptijd, wel dezelfde werkzaamheden. Voor een enkele split-airco in een woning is dat vaak de logischere keuze, en een eerlijke installateur zegt dat ook.

Is onderhoud aan je airco wettelijk verplicht

Hier gaat het bijna overal mis. Je leest regelmatig dat onderhoud verplicht is vanaf 3 kilo koudemiddel. Die grens is verouderd. De Europese F-gassenverordening rekent al jaren niet meer in kilo's maar in ton CO2-equivalent, en dat maakt een groot verschil.

De regels zoals ze nu gelden, onder verordening (EU) 2024/573:

• Vanaf 5 ton CO2-equivalent: elke twaalf maanden een lekdichtheidscontrole.
• Vanaf 50 ton: elke zes maanden.
• Vanaf 500 ton: elke drie maanden, plus een verplicht automatisch lekdetectiesysteem.
• Voor hermetisch gesloten systemen begint de plicht pas bij 10 ton.

Waarom dat voor jou uitmaakt: hoeveel kilo je mag hebben voordat je over die 5 ton gaat, hangt af van het koudemiddel in je installatie. Bij R32, het koudemiddel in vrijwel alle nieuwere airco's, ligt die grens rond de 7,4 kilo. Bij het oudere R410A ligt hij al rond de 2,4 kilo, omdat dat middel een veel hogere broeikaswaarde heeft.

Een split-airco voor één of twee ruimtes in een woning zit daar in de praktijk ruim onder. Voor zo'n installatie bestaat er dus geen wettelijke plicht tot periodieke lekdichtheidscontrole. Bij een grotere multisplit, en vooral bij een ouder systeem dat nog op R410A loopt, kan dat anders liggen. Op het typeplaatje van de buitenunit staat welk koudemiddel erin zit en hoeveel; dat is de enige manier om het zeker te weten.

Belangrijk om apart te houden: de lekdichtheidscontrole is niet hetzelfde als onderhoud. Het is een wettelijk voorgeschreven controle die alleen door een gecertificeerd bedrijf mag worden uitgevoerd. Dat onderhoud voor jouw airco niet verplicht is, betekent dus niet dat het vrijblijvend is. En dat brengt ons bij de reden die er echt toe doet.

Waarom de garantie de echte reden is

Niet de wet maar de fabrikant bepaalt in de praktijk of je onderhoud moet laten doen. Neem Daikin, een van de merken die wij plaatsen. Op airconditioning geldt daar standaard vijf jaar garantie op onderdelen, gerekend vanaf levering aan de installateur. Registreer je de unit binnen zes maanden na inbedrijfstelling in hun platform, dan loopt die dekking door tot vijf jaar na installatie.

Wil je langer, tot maximaal tien jaar, dan kan dat tegen betaling via je installateur. En daar zit de voorwaarde: die verlengde garantie maakt volgens Daikin altijd deel uit van een onderhoudspakket. Er moet minimaal elke twee jaar onderhoud zijn uitgevoerd en je moet het bewijs daarvan, bijvoorbeeld de factuur van de installateur, in dat platform uploaden.

In de garantievoorwaarden zelf staat de andere kant van hetzelfde verhaal. Een defect dat is ontstaan door achterstallig onderhoud of door ernstige vervuiling van de installatie valt buiten de garantie. Je hoeft dus niet aan te kunnen tonen dat je alles perfect hebt bijgehouden, maar als een monteur bij een storing een dichtgeslibde verdamper aantreft, heb je geen been om op te staan.

Andere fabrikanten werken vergelijkbaar. De hoofdregel die je kunt onthouden: de standaardtermijn krijg je zonder voorwaarden, alles daarboven koppelen fabrikanten aan aantoonbaar onderhoud. Bij ons krijg je drie jaar garantie op de installatie, en ook daarvoor geldt dat een goed onderhouden systeem simpelweg minder vaak een beroep op die garantie nodig heeft.

De praktische conclusie: heb je een dure installatie met verlengde garantie, dan is onderhoud geen keuze meer maar een voorwaarde. Heb je een enkele unit op standaardgarantie, dan is het een afweging tussen kosten en levensduur.

Wat er in een onderhoudsbeurt zit

Onderhoud is meer dan een filter uitkloppen. Een volledige beurt aan een split-airco bestaat uit een aantal vaste handelingen, binnen en buiten.

Aan de binnenunit wordt het filter gereinigd of vervangen, en wordt de verdamper schoongemaakt. Dat laatste is het werk waar het echt om gaat. De verdamper is het pakket dunne aluminium lamellen achter het filter, en die wordt vochtig tijdens het koelen. Stof dat er doorheen glipt blijft daar plakken en gaat gisten. Dat is de reden dat een airco na een paar jaar muf gaat ruiken, en het is ook de reden dat wij bij een grondige beurt met een stoomapparaat werken in plaats van met een spuitbus. Verder wordt de lekbak schoongemaakt en de condensafvoer doorgeblazen, omdat daar de meeste waterlekkages beginnen.

Aan de buitenunit wordt de condensor gereinigd, de ventilator nagekeken en het grof vuil weggehaald. Bladeren, zaad en spinrag verminderen de luchtstroom, en een buitenunit die zijn warmte niet kwijt kan gaat harder werken voor hetzelfde resultaat.

Daarnaast wordt er gemeten. Werkdrukken en temperaturen worden gecontroleerd, de bedrading en aansluitingen worden nagekeken, en er wordt beoordeeld of het systeem nog voldoende koudemiddel bevat. Wat wij bij een beurt precies doen, staat op onze pagina over airco-onderhoud en reiniging. Dat laatste is belangrijk om goed te begrijpen: een airco verbruikt geen koudemiddel. Staat het niveau te laag, dan is er een lek, en dan is bijvullen zonder dat lek te repareren weggegooid geld.

Wat een onderhoudscontract meestal niet dekt

Dit staat op vrijwel geen enkele pagina van een installateur, en het is precies waar teleurstelling ontstaat. Een onderhoudscontract dekt het onderhoud, niet de reparaties. Wat er doorgaans buiten valt:

• Koudemiddel dat moet worden bijgevuld nadat er een lek is gevonden. Het opsporen van het lek, het repareren en het vullen zijn apart werk met aparte kosten.
• Defecte onderdelen. Een kapotte ventilatormotor, een printplaat of in het ergste geval een compressor vallen onder garantie of onder reparatie, niet onder onderhoud.
• Schade van buitenaf, zoals een beschadigde leidingomkasting of vorstschade aan een afvoer die verkeerd is aangelegd.
• Extra binnenunits. Bijna alle contracten gaan uit van één binnen- en één buitendeel, met een meerprijs per extra binnenunit. Heb je een multisplit met drie units, reken dan niet op het tarief uit de reclame.

Wat een contract wel doet, is de kans op die kosten kleiner maken. De meest voorkomende storingen die wij tegenkomen, een airco die water lekt en een systeem dat langzaam minder gaat koelen, komen in de meeste gevallen door vervuiling en een verstopte afvoer. Dat is nou precies het werk dat bij onderhoud wordt gedaan.

Contract of losse beurt per keer

Het verschil tussen een contract en losse beurten zit minder in het geld dan in het gedrag. De werkzaamheden zijn hetzelfde. Wat je met een contract koopt, is dat het gebeurt.

Een contract is logisch als je meerdere binnenunits hebt, als je airco ook je verwarming is en je dus niet zonder kunt, als je verlengde garantie hebt lopen die onderhoud eist, of als je gewoon weet dat je het anders vergeet. Dat laatste is geen slap argument: het overgrote deel van de vervuilde installaties die wij openmaken, is van mensen die het echt van plan waren.

Losse beurten zijn logisch als je één unit hebt die je alleen in de zomer een paar weken gebruikt, als je zelf je filters bijhoudt en de buitenunit vrijhoudt, en als je op standaardgarantie zit zonder verlenging.

Wat de prijs van een contract bepaalt, is vooral het aantal binnenunits, de frequentie die je kiest, het type installatie en of voorrijkosten en storingsvoorrang zijn meegerekend. Wij geven daar liever een concreet bedrag voor jouw situatie dan een tarief uit een tabel dat achteraf niet blijkt te kloppen, dus vraag het gewoon op.

Hoe vaak is onderhoud echt nodig

Voor een gewone woningsplit is eens per jaar een goede richtlijn, en elke twee jaar het minimum dat we nog verantwoord vinden. Fabrikanten die onderhoud aan garantie koppelen, hanteren vaak dezelfde twee jaar als ondergrens.

Er zijn situaties waarin één keer per jaar te weinig is. Woon je aan een drukke weg of dicht bij de kust, dan komt er meer fijnstof en zout langs de lamellen. Heb je huisdieren die haren verliezen, dan zit het filter sneller vol. Draait de airco het hele jaar door omdat je er ook mee verwarmt, dan maakt hij simpelweg meer uren. In die gevallen is twee keer per jaar of een extra filterbeurt tussendoor geen overbodige luxe.

Het beste moment is het voorjaar, vlak voor je hem weer echt nodig hebt, of het najaar als je hem in de winter gaat gebruiken om te verwarmen. Wacht je tot de eerste warme week, dan sta je in de rij bij iedereen die hetzelfde bedacht.

Wat je zelf kunt doen tussen de beurten

Een deel van het werk kun je prima zelf doen, en dat verlengt de tijd tussen twee beurten.

Zelf doen kan bij het filter van de binnenunit. Open de klep, haal de filters eruit, stofzuig ze of spoel ze af met lauw water en laat ze volledig drogen voordat ze teruggaan. Elke paar weken tijdens intensief gebruik is niet overdreven. Verder kun je de behuizing afnemen met een vochtige doek, en de buitenunit vrijhouden van bladeren, takken en onkruid. Houd rondom de buitenunit ruimte vrij zodat hij zijn warmte kwijt kan.

Niet zelf doen geldt voor alles wat achter het filter zit. De verdamper reinigen, de kap van de buitenunit eraf halen, aan de bedrading zitten of iets doen met het koudemiddelcircuit. Dat laatste mag ook niet: werken aan het koudemiddel is voorbehouden aan monteurs met een persoonscertificaat, bij een bedrijf dat daarvoor gecertificeerd is. Dat is geen formaliteit maar wetgeving, en het geldt net zo goed voor de zzp'er die het voor een vriendenprijs komt doen.

Eén waarschuwing die we vaak moeten geven: gebruik nooit een hogedrukreiniger op de buitenunit. De lamellen zijn dun aluminium en buigen dubbel, en dan kost je schoonmaakactie je rendement.

Wat er gebeurt als je onderhoud overslaat

Een airco die niet wordt onderhouden gaat niet ineens stuk. Hij gaat langzaam achteruit, en dat is precies waarom het zo makkelijk uit te stellen is.

Eerst neemt de luchtstroom af doordat filter en verdamper vollopen. Je merkt dat de kamer minder snel koel wordt en zet de temperatuur een graad lager, waardoor het toestel langer draait en meer stroom gebruikt. Dan komt de geur: een airco die muf of zurig gaat ruiken is bijna altijd een vervuilingsprobleem in de binnenunit, geen storing.

Daarna gaat het water mis. De lekbak en de afvoer slibben dicht met vuil en algen, het condenswater kan niet weg en loopt over de rand van de binnenunit naar buiten, langs je muur. En bij een sterk vervuilde verdamper daalt de temperatuur in het pakket zo ver dat er ijs op vormt, waarna je een bevroren airco hebt die helemaal niet meer koelt.

Het eindpunt is duurder dan alles daarvoor. Een systeem dat jarenlang met te weinig luchtstroom en te veel vervuiling heeft gedraaid, belast zijn compressor zwaarder dan bedoeld. Een compressor vervangen is de duurste reparatie aan een airco, en de kans dat een fabrikant daar bij aantoonbaar achterstallig onderhoud in meegaat, is klein.

Waar je op let in de voorwaarden

Voor je iets ondertekent, is dit het rijtje dat je langsgaat. Het zijn de punten waarop contracten van elkaar verschillen, en juist die staan zelden groot op de pagina.

• Voor hoeveel units geldt het tarief, en wat kost een extra binnenunit.
• Hoe vaak komt er iemand, en wordt dat automatisch ingepland of moet je zelf bellen.
• Zijn voorrijkosten inbegrepen, ook bij een storing buiten het onderhoudsmoment.
• Wat is het uurtarief als er wel iets gerepareerd moet worden, en geldt daarvoor een korting.
• Krijg je een onderhoudsrapport of certificaat. Dat heb je nodig als je fabrieksgarantie onderhoud eist.
• Wat is de looptijd en de opzegtermijn, en loopt het contract stilzwijgend door.
• Staat er een lekdichtheidscontrole in die jouw installatie niet nodig heeft. Dat kan, en dan betaal je voor een wettelijke verplichting die niet op jou van toepassing is.

Dat laatste punt is de test of je met een eerlijke partij praat. Een installateur die je een controle verkoopt die de wet voor jouw unit niet voorschrijft, rekent op je onwetendheid.

Onderhoud aan een airco die ook verwarmt

Steeds meer mensen gebruiken hun airco het hele jaar door, ook om te verwarmen. Dat verandert de rekensom rond onderhoud, en daar wordt bij het afsluiten zelden bij stilgestaan.

Een toestel dat ook stookt, maakt twee tot drie keer zoveel bedrijfsuren als een toestel dat alleen in de zomer koelt. Alle slijtdelen krijgen dus meer te verduren. Daar komt bij dat de rollen omdraaien: in verwarmingsstand wordt de buitenunit koud en de binnenunit warm. Dat betekent dat het condenswater in de winter aan de buitenkant vrijkomt, dat de buitenunit periodiek ontdooit, en dat een afvoer die daar niet goed voor is aangelegd bij vorst dichtvriest.

Gebruik je je airco als hoofd- of bijverwarming, dan is een controle in het najaar het slimme moment. Dan wordt het systeem nagekeken voordat het zijn zwaarste seizoen ingaat, en kan een monteur de afvoer aan de buitenzijde beoordelen voordat de eerste nachtvorst komt.

Veelgestelde vragen

Wat kost een onderhoudscontract voor een airco?

Dat hangt af van het aantal binnenunits, hoe vaak er onderhoud plaatsvindt, het type installatie en of voorrijkosten en storingsvoorrang zijn meegerekend. Tarieven die je online ziet, gaan bijna altijd uit van één binnen- en één buitendeel. Vraag een prijs op voor jouw specifieke opstelling, dan weet je zeker waar je aan toe bent.

Is airco-onderhoud wettelijk verplicht?

Voor een gewone split-airco in een woning niet. De verplichte lekdichtheidscontrole begint bij 5 ton CO2-equivalent, wat bij R32 neerkomt op ongeveer 7,4 kilo koudemiddel. Daar zit een woningsplit ruim onder. Bij grotere systemen of bij oudere installaties op R410A, waar die grens rond 2,4 kilo ligt, kan het wel gelden.

Vervalt mijn garantie als ik geen onderhoud laat doen?

Je standaardgarantie vervalt niet automatisch, maar schade die is ontstaan door achterstallig onderhoud of ernstige vervuiling valt er wel buiten. Heb je een verlengde garantie afgesloten, dan is periodiek onderhoud meestal een harde voorwaarde en moet je het bewijs ervan kunnen laten zien.

Is een servicebeurt nodig als mijn airco gewoon werkt?

Ja, want de dingen die onderhoud voorkomt, merk je pas als ze al een tijd spelen. Vervuiling, een dichtslibbende afvoer en een langzaam dalend rendement geven geen storing, ze geven een hogere energierekening en uiteindelijk een reparatie.

Mag ik mijn airco zelf onderhouden?

Het filter reinigen, de behuizing afnemen en de buitenunit vrijhouden kun je zelf. Alles aan het koudemiddelcircuit is voorbehouden aan gecertificeerde monteurs, en de verdamper en de binnenkant van de buitenunit laat je beter met rust; daar richt je met de verkeerde middelen snel schade aan.

Hoe vaak moet de airco onderhouden worden?

Eens per jaar is de richtlijn, elke twee jaar het minimum. Bij gebruik als verwarming, veel bedrijfsuren, huisdieren of een locatie aan de kust of een drukke weg is twee keer per jaar verstandiger.

Persoonlijk advies

Twijfel je of een contract in jouw situatie iets oplevert, of wil je gewoon weten wanneer jouw installatie voor het laatst is nagekeken? Dan kijken we daar met je naar. We bepalen eerst wat er in jouw geval nodig is, hoeveel units je hebt en of er garantie op loopt die onderhoud vraagt, en pas daarna wat het gaat kosten. Neem contact met ons op voor een onderhoudsafspraak of een prijs op maat.

Bronnen

• Drempels voor verplichte lekdichtheidscontrole, 5 tot 50 ton CO2-equivalent jaarlijks, 50 tot 500 ton halfjaarlijks, boven 500 ton per kwartaal plus lekdetectiesysteem. Bron: DCMR Milieudienst Rijnmond, pagina Koelinstallaties (overheidsinformatie).
• Omrekening naar kilo's bij de grens van 5 ton CO2-equivalent, circa 7,4 kg voor R32 en circa 2,4 kg voor R410A, en de drempel van 10 ton voor hermetisch gesloten systemen, onder verordening (EU) 2024/573. Bron: Koldwerk kennisbank, lekcontrole F-gassen.
• Garantietermijn van vijf jaar op airconditioning, registratie binnen zes maanden, verlenging tot tien jaar als onderdeel van een onderhoudspakket met minimaal onderhoud elke twee jaar en uploaden van het onderhoudsbewijs. Bron: Daikin Nederland, productgarantie.
• Uitsluiting van garantie bij defecten door achterstallig onderhoud of ernstige vervuiling van de installatie. Bron: Garantievoorwaarden Daikin.
• Certificeringsplicht voor werkzaamheden aan koudemiddel, persoonscertificaat voor de monteur en bedrijfscertificaat voor het uitvoerende bedrijf. Bron: Rijksoverheid via Ondernemersplein, F-gassen.